Gids · Stappenplan
Huisstijlhandboek maken in 7 stappen
Een huisstijlhandboek maken doe je in zeven stappen: verzamel wat er al is, leg het merkfundament vast, kies het visuele systeem, schrijf regels met voorbeelden, laat toepassingen zien, zet de bestanden klaar en publiceer en onderhoud het. Hieronder per stap wat je doet, hoe lang het duurt en welke tool past.
Door het team van Brandbooks7 min lezen
Huisstijlhandboek maken: drie keuzes vooraf
Een huisstijlhandboek is geen ontwerpproject maar een naslagwerk. Het moet antwoord geven op de vragen die designers, drukkers, marketeers en partners stellen als jij er niet bij bent. Bepaal daarom vooraf drie dingen.
- Voor wie schrijf je? Een extern bureau heeft andere vragen dan een collega die een PowerPoint maakt of een drukkerij die een CMYK-waarde zoekt. Maak een lijstje van je lezers en wat ze komen halen.
- Hoe diep ga je? Een licht handboek met de basis per onderdeel is voor een klein of nieuw merk vaak genoeg. Een volledig handboek is nodig als veel mensen zelfstandig met het merk werken. In wat staat er in een brandbook zie je per onderdeel het verschil.
- Wie wordt eigenaar? Eén persoon of rol die vragen beantwoordt, uitzonderingen goedkeurt en het handboek bijwerkt. Zonder eigenaar veroudert het binnen een jaar.
Hoe maak je een huisstijlhandboek?
Deze volgorde werkt, of je nu een bestaande huisstijl vastlegt of een nieuwe uitwerkt. Bij een nieuwe huisstijl duren stap 2 en 3 langer; de rest blijft gelijk.
- 1
Inventariseer wat er al is
Verzamel alle logobestanden, kleurcodes, fonts, templates en een stapel recente uitingen: website, social, drukwerk, presentaties, advertenties. Leg ze naast elkaar. Je ziet snel waar het al consequent is en waar iedereen zijn eigen versie gebruikt, zoals drie verschillende blauwtinten of een logo dat ooit uit een pdf is geknipt.
Vraag collega’s welke bestanden ze echt gebruiken. Dat zijn vaak niet de bestanden die het bureau ooit opleverde.
- 2
Leg het merkfundament vast
Schrijf op waarom het merk bestaat, voor wie het is en hoe het zich gedraagt: missie, visie, kernwaarden, doelgroep, positionering en persoonlijkheid. Kort mag, vaag niet. Dit deel geeft elke regel verderop een reden. Zie het uitgewerkt in het merkfundament van Onda.
Bestaat er al een strategiedocument? Neem de conclusies over, niet het hele document.
- 3
Kies het visuele systeem
Leg de bouwstenen vast: logo en varianten, kleuren met HEX, RGB, CMYK en Pantone, lettertypes met gewichten en fallbacks, grafische elementen, beeldstijl en tone of voice. Maak bij een bestaande huisstijl nu de keuzes die nooit gemaakt zijn: welke van de drie blauwtinten is de echte?
Laat de CMYK- en Pantone-waarden door een drukker of ontwerper bepalen of controleren. Een automatische omzetting van HEX naar CMYK valt vaak anders uit.
- 4
Schrijf regels met voorbeelden
Per bouwsteen: wanneer gebruik je wat, wat mag en wat niet. Zet bij elke regel een voorbeeld, en bij de belangrijkste regels ook een fout voorbeeld: een vervormd logo, een kleurcombinatie met te weinig contrast, een foto met een zwaar filter. Formuleer regels zo dat iemand ze kan opvolgen zonder het jou te vragen.
Twijfel je of een regel nodig is? Vraag je af of iemand het anders zou doen zonder die regel. Zo niet, schrap hem.
- 5
Laat toepassingen zien
Toon het systeem in de uitingen die het merk echt gebruikt: een webpagina, een social post, een visitekaartje, een presentatie, een advertentie. Benoem bij elke toepassing welke regels je terugziet, zodat lezers het principe snappen en het zelf kunnen toepassen op een formaat dat er nog niet in staat.
Heb je nog geen foto’s van drukwerk of signing? Een mock-up laat zien hoe het ontwerp in het echt valt. In Brandbooks maak je die met AI van je eigen ontwerpen (kost AI-credits).
- 6
Zet de bestanden klaar
Lever alle logovarianten aan voor scherm (SVG, PNG) en druk (PDF of EPS, CMYK en Pantone), plus fonts of een link naar de bron, iconen en templates. Zet bij elk bestand waarvoor het bedoeld is. Controleer de fontlicentie: mogen bureaus en partners het font ook gebruiken?
- 7
Publiceer en onderhoud
Deel het handboek met iedereen die met het merk werkt, op één vaste plek. Zet er een contactpersoon en een datum van de laatste wijziging in. Werk het bij zodra er iets verandert, en plan eens per jaar een controle: kloppen de bestanden nog, zijn er nieuwe kanalen, missen er vragen die steeds terugkomen?
Stuur geen nieuwe pdf rond bij elke wijziging. Eén link die altijd naar de laatste versie wijst voorkomt dat oude versies blijven circuleren.
Hoe lang duurt het maken van een huisstijlhandboek?
Dat hangt vooral af van hoeveel keuzes al gemaakt zijn. Het uitschrijven is zelden het werk; besluiten en goedkeuring zijn dat wel. Een indicatie:
| Situatie | Wat je doet | Indicatie doorlooptijd |
|---|---|---|
| Bestaande huisstijl, licht handboek | Vastleggen wat er is, basis per onderdeel | Enkele dagen |
| Bestaande huisstijl, volledig handboek | Inventariseren, keuzes maken, regels en toepassingen uitwerken | Een paar weken |
| Nieuwe huisstijl inclusief handboek | Strategie en ontwerp eerst, daarna vastleggen | Enkele maanden |
Indicatieve bandbreedtes, geen vaste norm. Het aantal betrokkenen en goedkeuringsrondes bepaalt meer dan het aantal pagina’s.
Welke tool gebruik je voor een huisstijlhandboek?
Je kunt een huisstijlhandboek in bijna elk programma maken. Het verschil zit in hoe makkelijk het te lezen, te delen en bij te werken is.
| Tool | Sterk in | Minder sterk in |
|---|---|---|
| Word of Google Docs | Iedereen kan het openen en bewerken; snel opgezet | Beperkte vormgeving; kleuren en logo’s blijven plaatjes; versies raken door elkaar |
| PowerPoint, Keynote of Google Slides | Visueel, vertrouwd, goed te presenteren | Lastig doorzoekbaar; bestanden zitten er niet bij; wordt vaak als pdf rondgestuurd |
| Canva | Laagdrempelig, mooie templates, makkelijk delen | Weinig structuur voor een naslagwerk; kleurcodes en downloads per variant moet je zelf regelen |
| InDesign, export naar pdf | Volledige controle over vormgeving; geschikt voor drukwerk | Alleen ontwerpers kunnen het bijwerken; elke wijziging is een nieuwe pdf |
| Online brandbooktool | Eén link, altijd de laatste versie, kopieerbare kleurcodes, downloads en zoeken | Je werkt binnen de structuur van de tool; vaak een abonnement |
Wil je eerst een opzet op papier? De huisstijlhandboek-template kun je in elk van deze tools plakken.
PDF of online huisstijlhandboek?
Een pdf is prima als het handboek een momentopname is, bijvoorbeeld bij de oplevering van een nieuwe huisstijl. Het probleem begint daarna. Er komt een nieuwe logovariant, iemand stuurt de oude pdf door, en een half jaar later werken drie partners met drie versies.
Een online huisstijlhandboek lost dat op met één link die altijd de gepubliceerde versie toont. Lezers kopiëren kleurcodes in plaats van ze over te typen, downloaden het goede logobestand en zoeken door de hele gids. Daarvoor hebben we Brandbooks gebouwd: je begint met een blauwdruk waarin de onderdelen al klaarstaan, bewerkt in een concept en publiceert als het klopt. Moet er toch een pdf naar de drukker of een klant, dan exporteer je die in A4 of A5, ook met afloop en snijtekens.
Laat je het handboek liever maken door een ontwerper of bureau? Lees dan eerst brandbook laten maken voor wat je kunt verwachten en hoe je ze brieft.
Veelgemaakte fouten bij het maken van een huisstijlhandboek
Beginnen bij de vormgeving
Eerst een mooi omslag ontwerpen en daarna pas bedenken wat erin moet. Begin bij de vragen van je lezers en de inhoud; de vormgeving volgt.
Onvolledige kleurcodes
Alleen HEX, of CMYK zonder Pantone. Elke lezer die een andere code nodig heeft, gaat zelf omzetten, en dan klopt de kleur niet meer.
Regels zonder reden
“Logo altijd rechtsboven.” Waarom? Een regel met een reden wordt beter opgevolgd en is makkelijker te beoordelen bij een uitzondering.
Alleen goede voorbeelden
Zonder fout voorbeeld weet niemand waar de grens ligt. Laat ook zien wat níet mag, vooral bij logo en beeldstijl.
Bestanden ergens anders
Een handboek dat zegt welk logo je moet gebruiken, maar niet waar je het vindt. Zet de downloads bij de regels.
Geen eigenaar of datum
Zonder contactpersoon en versiedatum weet niemand of het nog klopt. Een verouderd handboek is erger dan geen handboek, want mensen vertrouwen het.
Veelgestelde vragen
Kan ik zelf een huisstijlhandboek maken?
Ja. Ligt de huisstijl er al (logo, kleuren, lettertypes), dan is het vastleggen goed zelf te doen met een duidelijke structuur. Moet de huisstijl zelf nog ontworpen worden, dan heb je een ontwerper nodig. Het handboek kan daarna alsnog door jou of door de ontwerper gemaakt worden.
Wat kost het om een huisstijlhandboek te maken?
Zelf maken kost vooral tijd. Laat je het maken, dan hangt de prijs af van de omvang en of de huisstijl al bestaat. In brandbook laten maken staan indicatieve bandbreedtes en waar je op let bij een offerte.
Wat is het verschil tussen een huisstijlhandboek en een brandbook?
Een huisstijlhandboek gaat vooral over de visuele identiteit; een brandbook beschrijft daarnaast het merk zelf: waarden, doelgroep, persoonlijkheid en tone of voice. In de praktijk worden de termen vaak door elkaar gebruikt. Zie wat is een huisstijlhandboek.
Is er een gratis template voor een huisstijlhandboek?
Ja, onze huisstijlhandboek-template is een kopieerbare opzet van alle twaalf onderdelen met wat je per onderdeel invult. Je kunt hem plakken in Word, Google Docs of Notion, of hem als blauwdruk in Brandbooks gebruiken.
Kan AI een huisstijlhandboek voor me maken?
AI kan helpen met eerste tekstversies of het ordenen van je materiaal, maar de keuzes over je merk moet je zelf maken. Brandbooks gebruikt AI alleen voor mock-ups van je eigen ontwerpen. Meer in AI en brandbooks.